Back

ⓘ Sosyolohiya - Sosyolohiya, Sosyolohiyang pang-industriya, Sosyolohiyang rural, Populasyon, Antropolohiyang panlipunan, Teoryang panlipunan, Sosyolingguwistika ..




                                               

Sosyolohiya

Ang sosyolohiya o dalubulnungan ay ang pag-aaral ng mga alituntunin ng lipunan at mga proseso na binibigkis at hinihiwalay ang mga tao hindi lamang bilang mga indibiduwal kundi bilang kasapi ng mga asosasyon, grupo, at institusyon. Tinatawag ito, sa isang kahulugan sa isang tipikal na aklat, bilang ang pag-aaral sa mga buhay na panlipunan ng mga tao, grupo, at lipunan. Interesado ang sosyolohiya sa ating pag-uugali bilang mga nilalang na marunong makisama; sa ganitong paraan sinasakop ng nagustuhang larangan sa sosyolohiya mula sa pagsusuri ng maiikling pakikitungo sa pagitan ng hindi magk ...

                                               

Sosyolohiyang pang-industriya

Ang sosyolohiyang pang-industriya ay isang mahalagang pook na nasa loob ng larangan ng sosyolohiya ng paggawa na sumusuri ng direksiyon at mga implikasyon ng mga gawi sa pagbabagong pangteknolohiya, mga merkado ng paggawa, ogranisasyon ng paggawa, mga gawain na pangtagapamahala at ugnayang pangpagpapatrabaho magpahanggang sa kung saan ang mga gawi na ito ay naging malapit na may kaugnayan sa nagbabagong mga padron ng kawalan ng pagkakapantay-pantay sa modernong mga lipunan at sa nagbabagong mga karanasan ng mga indibiduwal at mga mag-anak, na kinasasangkutan ng paghamon, pagtanggi, at pagb ...

                                               

Sosyolohiyang rural

Ang sosyolohiyang rural, tinatawag ding sosyolohiyang pambukid, sosyolohiyang pangkabukiran, sosyolohiyang pamparang, sosyolohiyang pangkaparangan, o sosyolohiyang panglalawigan ay isang larangan sa sosyolohiya na may kaugnayan sa pag-aaral ng buhay na panlipunan na nasa mga pook na hindi metropolitano. Ito ang makaagham na pag-aaral ng kaayusang panlipunan at mga pag-uugali ng mga tao na malayo sa punto ng malaking populasyon o gawain pang-ekonomiya. Katulad ng anumang disiplinang pangsosyolohiya, ang sosyolohiyang rural ay kinasasangkutan ng eksaminasyon ng datong pang-estadistika, mga p ...

                                               

Populasyon

Populasyon ang tawag sa bilang ng mga bagay na may buhay sa isang lugar. Ang populasyon ng isang lungsod ay ang bilang ng mga tao na nakatira sa lungsod na iyon. Sa Sosyolohiya, ito ay ang katipunan ng mga tao. Ang pag-aaral ng estatistika ng populasyon ng tao ay nagaganap sa loob ng disiplina ng demograpiya. Ang artikulong ito ay tumutukoy sa populasyon ng tao. Ang densidad ng populasyon o kapal ng populasyon ang tawag sa pamantungang bilang ng tao sa isang lugar. Maraming tao ang isang lugar kung ito may mataas na densidad ng populasyon. Mayroong mababang densidad ng populasyon naman kun ...

                                               

Antropolohiyang panlipunan

Ang antropolohiyang panlipunan ay isa sa apat na itinuturing na mga larangan ng antropolohiya o agham-tao. Ito ang bahagi ng antropolohiya na itinuturing bilang mas kiling sa agham panlipunan kung ihahambing sa antropolohiyang biyolohikal na sinasabi namang mas kiling sa agham pangkalikasan. Sa larangang ito, tinitignan at pinag-aaralan ang mga tao bilang mga kasapi ng isang partikular na lipunan. Sa ganitong paraan, masasabi natin na malaki ang kaugnayan ng antropolohiyang panlipunan sa disiplina ng sosyolohiya. Sa katunayan, ang antropolohiya at sosyolohiya ay dalawang magkaibang mga dis ...

                                               

Teoryang panlipunan

Ang mga teoriya ng pakikipagkapwa, teoriyang sosyal, teoriya ng pakikisalamuha, teoriyang panlipunan, teoriyang pangsosyolohiya o teoriyang sosyolohikal ay isang katagang nagsimula sa dalawang mga salita: "sosyal" mula sa Latin na socius at "teoriya" mula sa Griyegong theoria. Ang mga teoriyang panlipunan ay mga balangkas ng ebidensiyang empirikal na ginagamit upang pag-aralan at unawain o maipaliwanag ang kababalaghang pangpakikipagkapwa o sosyal. Ang mga ito ay ginagamit ng mga siyentipikong sosyal, na may kaugnayan sa mga pagtatalong pangkasaysayan hinggil sa pinaka katanggap-tanggap at ...

                                               

Araling pangkasarian

Ang araling pangkasarian o pag-aaral na pangkasarian ay isang larangan ng araling interdisiplinaryo at larangang pang-akademiya na nakalaan sa pagkakakilanlang pangkasarian at representasyong pangkasarian bilang pangunahing mga kategorya ng pagsusuri. Ang larangang ito ay kinabibilangan ng araling pangkababaihan, araling pangkalalakihan, at araling LGBT. Kung minsan, ang araling makakasarian ay iniaalok na kapiling ang araling pangseksuwalidad. Ang mga disiplinang ito ay nagsasagawa ng mga pag-aaral na nauukol sa kasarian at seksuwalidad na nasa loob ng larangan ng panitikan at wika, kasay ...

                                               

Sosyolingguwistika

Ang sosyolingguwistika ay ang pag-aaral ng epekto ng anuman o lahat ng mga asepto ng lipunan, kabilang ang mga kalakarang pangkultura, mga ekspektasyon o inaasahan, at diwa o konteksto, sa kung paano ginagamit ang wika, at ang mga epekto ng paggamit ng wika sa lipunan. Kaiba ang sosyolingguwistika mula sa sosyolohiya ng wika dahil nakatuon ang sosyolingguwistika sa epekto ng lipunan sa wika, habang ang sosyolohiya ng wika ay nakatuon sa epekto ng wika sa lipunan. Sumasaklaw ng malaking bahagi ang sosyolingguwistika sa pragmatika. Pangkasaysayang napakamalapit ng kaugnayan nito sa lingguwis ...

                                               

Araling Pilipino

Ang Araling Pilipino ay pag-aaral sa kultura, wika, panitikan at lipunan ng mga Pilipino gamit ang mga kaparaanang interdisiplinarya sa kasaysayan, antropolohiya, arkitektura, araling sining, lingguwistika, araling islam, ekonomiya, pilosopiya, musika, panitikan, sosyolohiya at iba pa.

                                               

Barbaro

Sa Sinaunang Gresya, ang pangalang βάρβαρος, bárbaros, ay ibinigay sa lahat ng mga taong hindi nakapagsasalita ng wikang Griyego. Sa pagdaka, ang katagang barbaro o barbaryano ay nagkaroon ng kahulugang Sinumang hindi Griyego. Sa paglaon pa uli, nangahulugan itong sinumang nasa labas ng Imperyong Romano. Sa makabagong paggamit, ang salita ay ginagamit upang tukuyin ang isang taong hindi sibilisado o walang kultura. Ginamit ito para sa isang kasapi ng isang bansa o pangkat etniko na tinatanaw bilang may mas mababang antas ng kabihasnan, o para sa isang indibiduwal na tao na tinatanaw bilang ...

                                               

Diskriminasyon sa gulang

Ang diskriminasyon sa gulang ay ang diskriminasyon sa mga tao o mga grupo ng tao nang nakabatay sa kanilang edad. Ang salitang ito ay umusbong noong 1969 at una itong ginamit ni Robert Neil Butler upang ilarawan ang diskriminasyon laban sa mga nakakatanda at ito ay ibinatay sa seksismo at rasismo. Binigyang kahulugan ni Butler ang ageism bilang kombinasyon ng tatlong magkakaugnay na mga bagay. Kasama sa mga bagay na ito ay ang masasamang pagkilos tungo sa matatanda, sa katandaan at sa proseso ng pagtanda; mapanghusgang gawi laban sa mga matatanda; at ang mga gawi at polisiyang nagpapalagan ...

                                               

Etnograpiya

Ang etnograpiya ay ang makaagham na estratehiya ng pananaliksik na kadalasang ginagamit sa larangan ng mga agham panlipunan, partikular na sa antropolohiya at sa ilang mga sangay ng sosyolohiya, na kilala rin bilang isang bahagi ng agham pangkasaysayan na nag-aaral ng mga tao, pangkat etniko, at iba pang mga kabuuang etniko, ang kanilang etnohenesis, kumposisyon, muling paglipat, mga katangian ng kabutihang panlipunan, pati na ang kanilang kalinangang materyal at espirituwal. Karaniwan itong ginagamit para sa pangangalap ng mga dato empirikal hinggil sa mga lipunan at mga kalinangan ng tao ...

                                               

Pamantayan sa seksuwalidad

Ang kaasalang pampagtatalik o pamantayang kaasalan na pampagtatalik ay isang maaaring tumukoy sa isang kaasalang pansarili o panlipunan. Karamihan sa mga kultura ay mayroong mga kaasalang panlipunan hinggil sa seksuwalidad, at naglalarawan ng "normal na seksuwalidad" bilang binubuo lamang ng ilang partikular na mga gawaing pampagtatalik sa pagitan ng mga indibidwal na nakaabot sa partikular na pamantayan ng edad, kadugo o kamag-anak, lahi/lipi o etnisidad, at/o gampaning panlipunan at katayuang sosyo-ekonomiko. Sa karamihan ng mga lipunan, ang katagang "normal" kanormalan, pagkanormal ay n ...

                                               

Kagandahan

Ang ganda o kagandahan ay isang katangian ng isang tao, hayop, lokasyon o pook, bagay, o ideya na nagbibigay ng karanasan ng pananaw o hiwatig ng kaligayahan, kahulugan, o pagkapuno. Pinag-aaralan ang kagandahan bilang bahagi ng estetika, sosyolohiya, sikolohiyang panlipunan, at kalinangan. Bilang isang nilikhang pangkultura, labis na naging komersyalisado ang kagandahan. Isang katauhan o katawan ang "huwarang kagandahan" o "kagandahang ideyal" na hinahangaan, o nag-aangkin ng mga katangiang malawakan ibinubunton sa diwa ng kagandahan sa isang partikular na kultura, para sa perpeksiyon. Ka ...

                                               

Katawan ng tao

Tumutukoy ang lathalaing ito sa pisikal na kayarian ng katawan ng tao, para sa makaagham na pag-aaral ng katawan ng tao, tingnan Anatomiya ng tao. Ang katawan ng tao ay ang buong kayariang pangkatawan o pisikal ng isang organismong tao. Isang bagay ang katawan na maaaring masaktan o mawalan ng buhay. Nagtatapos ang mga tungkulin nito kapag sumapit ang kamatayan. Kinabibilangan ang katawan ng tao ng ulo, leeg, punungkatawan, dalawang bisig, at dalawang binti. Isa sa mga natatanging katangian ng katawan ng tao ang pagiging buhay o pagkakaroon ng buhay.

                                               

Maskulinidad

Ang maskulinidad, na tinatawag ding pagiging maskulino o isang bulog, pagkabarako, at pagkalalaki, ay ang pagkakaroon ng mga katangian o kalidad na itinuturing na tipikal o pangkaraniwan sa isang lalaki, o kaya ay naaakma at naaangkop sa isang lalaki. Ang kataga ay maaaring gamitin upang ilarawan ang anumang tao, hayop, o bagay na may katangian ng pagiging nauukol sa katangian ng isang tunay na lalaki. Kapag ang maskulino ay ginagamit upang ilarawan ang kalalakihan, maaari itong mayroong mga kaantasan ng paghahambing, katulad ng mas lalaki, mas maskulino, mas barako, o kaya pinaka maskulin ...

                                               

Rasismo

Ang rasismo ay ang paniniwala na ang lahi ang pangunahing tumutukoy sa katangian at kakayahan ng isang tao at ang pagkakaiba ng lahi ang nagbibigay ng likas na pangingibabaw ng isang partikular na lahi.Sa ilang kaso ng intitusyunal na rasismo, may ilang pangkat ng lahi ang maaaring hindi bigyan ng mga karapatan o benepisyo, o makakuha ng preperensiyal na trato. Tipikal na tumuturo sa pagkakaiba sa taksonomiya ang pagtatangi o diskriminasyon sa lahi, kahit na maaaring gawing lahi ang lahat, na malaya mula sa kanilang somatikong pagkakaiba. Sang-ayon sa kumbensiyon ng Mga Nagkakaisang Bansa, ...

                                               

Sakit sa pag-iisip

Ang pagka-sira ng ulo o diperensiya sa pag-iisip ay isang karamdaman sa isipan na nagdudulot sa isang indibidwal na mangagat nalang bigla at magkaroon ng pag-aasal, pakiramdam o personalidad na itinuturing na hindi bahagi ng normal na pag-unlad sa isipan ng isang normal na indibidwal. Ang kapansanan o ang hindi kakayahan na mamuhay ng normal sa lipunan ay depende sa uri ng sakit sa pag-iisip ng isang indibidwal at sa ginagawang paraan upang magamot ito. Ang isang sakit sa pag-iisip na napabayaan ay maaaring magdulot ng paglala nito o panganib sa isang indibidwal at sa lipunan. Halimbawa, a ...

                                               

Simbolong seksuwal

Ang simbolong sekswal, simbolo ng seksuwalidad, o simbolong pangkasarian ay isang tanyag na tao ng alinmang kasarian, karaniwang isang artista, musikero, tanyag na modelo, idolo ng kabataan, o magaling na atleta, na kilala para sa kanilang malakas na alindog. Ang sistema ng mga tanyag na tao-ang tabloid, paparazzi, at mga palabas panayam ukol sa mga tsismis-may mahalagang papel sa paglikha at pagpapanatili ng kaakit-akit na pagtingin sa mga taong sikat ng masa. Dahil dito, ang mga industriyang ito ay nakapagpapatuloy sa tulong ng malakas na pampublikong kagustuhan ng mga sekswal at kaakit- ...

Urbanisasyon
                                               

Urbanisasyon

Ang urbanisasyon ay ang pisikal na paglaki ng mga pook na urbano dahil sa mga pagbabago sa isang lugar. Ayon din sa mga Bansang Nagkakaisa, tumutukoy din ang urbanisasyon sa daloy ng tao mula sa mga pook na rural tungo sa mga pook urbano. May kinalaman ang urbanisasyon sa industriyalisasyon, modernisasyon at ang konsepto ng rasyonalisasyon sa sosyolohiya. Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.

                                               

Manugang

Ang manugang ay ang naging karagdagang mga "anak" ng mga magulang dahil sa bisa at batas ng kasal. Tumutukoy ito sa manugang na babae o ang asawa ng anak na lalaki, at sa manugang na lalaki o ang asawa ng anak na babae.

Auguste Comte
                                               

Auguste Comte

Si Isidore Auguste Marie François Xavier Comte, mas kilala bilang si Auguste Comte, ay isang pilosopong Pranses. Siya ang nagtatag ng disiplina ng sosyolohiya at ang doktrina ng positibismo. Siya ang minsang itinuturing na unang pilosopo ng agham sa modernong pagpapakahulugan ng termino.

Burgesya
                                               

Burgesya

Ang burgesya ay mga taong nasa gitnang antas ng lipunan na naging makapangyarihan at maimpluwensiya sa ekonomiya. Dumami ang ganitong mga uri ng tao noong. Kasingkahulugan ang burgesya ng pariralang mga kapitalista, mga nangangapital, mga namumuhunan at mangangalakal. Ayon sa teoriya ni Karl Marx, ang mga burges ang katunggali ng mga proletaryo.