Back

ⓘ Ekonomika - Ekonomika, Positibong ekonomika, Normatibong ekonomika, Kapital, ekonomika, Adam Smith, Resesyon, Siklo ng negosyo, Ekonomiks na pambayan, Patubo ..




                                               

Ekonomika

Ang ekonomika o ekonomiks bilang isang agham panlipunan, ay ang pag-aaral sa paglikha, pamamahagi, at pagkonsumo ng kalakal. Ang salitang "ekonomika" ay nagmula sa Sinaunang Griyegong οἰκονομία mula sa οἶκος oikos, "bahay" + νόμος nomos, "kustombre" o "batas" at kaya ay "mga batas ng sam bahayan". Ang larangang ito ay mahahati sa ibat ibang paraan. Ang pokus ng paksang ito ay kung paanong ang mga ahenteng ekonomiko ay umaasal o nakikipag-ugnayan at kung paanong ang mga ekonomiya ay gumagana. Sa pag-ayon dito, ang isang pangunahing pagtatangi sa mga aklatan ay sa pagitan ng mikroekonomika a ...

                                               

Positibong ekonomika

Ang positibong ekonomika ay sangay ng ekonomika na may kinalaman sa paglalarawan at paliliwanag ng mga pang-ekonomiyang penomino. Nagtutuon ito sa mga katotohanan at relasyong sanhi-at-epekto na mga pag-uugaling relasyon at kabilang dito ang pag-unlad at pagsubok ng mga teorya ng ekonomika. Ang isang mas naunang salita ay ekonomikang walang etika. May kinalaman ang positibong ekonomika bilang agham sa pagtatasa ng pang-ekonomiyang pag-uugali. Mahahanap ang isang pamantayang teoretikal na pahayag ng positibong ekonomika bilang mga operational na makabuluhang teorama sa Foundations ng Econom ...

                                               

Normatibong ekonomika

Ang normatibong ekonomika ay isang bahagi ng ekonomika na nagpapahayag ng halaga o normatibo na mga hatol tungkol sa katarungang ekonomika o kung ano ang kinahinatnan ng ekonomiya o mga nararapat na layunin ng pampublikong patakaran. Karaniwang ninanais ng mga ekonomista na ihiwalay ang normatibong ekonomika "kung ano ang nararapat" sa mga ekonomikong bagay mula sa positibong ekonomika "ano ang". Gayunpaman, kondisyonal ang karamihan sa mga pamantayan sa paghahalintulad halaga, upang matalikdan kung nagbago ang mga katotohanan o kaalaman ng mga katotohanan, kaya ang pagbabago ng mga halaga ...

                                               

Kapital (ekonomika)

Ang artikulong ito ay tumutukoy sa kapital bilang isang terminong pang-ekonomika. Para sa kapital bilang puhunan tingnan ang pamumuhunan. Ang kapital may ibat ibang kahulugan sa ekonomika, pananalapi at pagtutuos. Sa pananalapi at pagtutuos accounting, tumutukoy ang kapital sa yamang pananalapi, lalo na kung gagamitin sa pagsimula o pagpapanatili ng negosyo. Sa klasikong ekonomika, ang kapital ay isa sa mga tatlong sanhi ng produksiyon kasama ang lupain at paggawa. Kapital ang mga kalakal na may katangian na tulad ng mga sumusunod: Maari itong gamitin sa produksiyon ng ibang kalakal o good ...

                                               

Adam Smith

Si Adam Smith ay isang Eskoses na pilosopong moral at ang nagpasimuno ng pampolitika na ekonomiya. Isa sa mga pigura sa intelektuwal na kilusang Scottish Enlightenment, pangunahing kilala siya bilang ang may-akda ng dalawang kasunduan: The Theory of Moral Sentiments, at An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, mas kilala bilang The Wealth of Nations. Kilala din si Smith sa kanyang pagpapaliwanag ng kung papaano ang makatuwirang pagkamakasarili at kompetisiyon, na gumagana sa isang kayariang panlipunan na naninindigan sa moral na katungkulan, ay maaaring magbunga ng k ...

                                               

Resesyon

Sa ekonomika, ang resesyon ay isang pag-urong o pagliit ng siklo ng negosyo na isang pangkalahatang pagbagal ng gawaing ekonomika. Sa panahon ng mga resesyon, maraming mga tandang makroekonomika ay nagbabago sa parehong paraan. Ang produksiyon na sinusukat ng pangkalahatang produktong domestiko, trabaho, paggastos ng puhunan, paggamit ng kakayahan, kita ng sambahayan, mga tubo ng negosyo at lahat ng inplasyon ay bumabagsak samantalang ang pagkabangkarote at antas ng kawalang trabaho ay tumataas. Ang mga resesyon ay pangkalahatang nangyayari kung may malawak na pagbagsak ng paggastos na kar ...

                                               

Siklo ng negosyo

Ang siklo ng negosyo ang ekonomikang pagbabago-bago sa produksiyon o gawaing ekonomika sa loob ng ilang buwan o mga taon. Ang pagbabago-bagong ito ay nangyayari sa isang pangmatagalang takbo ng pag-unlad at karaniwang sumasangkot sa pagbabago sapanahon sa pagitan ng mga periodo ng mabilis na paglagong ekonomika at periodo ng relatibong stagnasyon o pagbagsak. Ang siklog negosyo ay karaniwang sinusukat sa pamamagitan ng pagtingin ng reyt ng paglago ng real na pangkalahatang produktong domestiko. Bagaman ito ay tinawag na "siklo, ang mga pagbabago-bagong ito sa gawaing ekonomika ay hindi sum ...

                                               

Ekonomiks na pambayan

Ang ekonomiks na publiko, ekonomiks ng sektor na publiko, ekonomiks na pangmadla, o ekonomiks na pambayan ay ang pag-aaral ng patakaran ng pamahalaan sa pamamagitan ng lente ng kagalingan at karampatang pang-ekonomiya. Sa antas nitong pinakasaligan, ang ekonomiks na pambayan ay nagbibigay ng isang balangkas para sa pag-iisip patungkol sa kung ang pamahalaan ay dapat ba o hindi dapat na makilahok sa mga pamilihang pang-ekonomika at sa kung hanggang saan ba ang gampanin nito. Upang magawa ito, ginagamit ang teoriyang mikroekonomiko upang matantiya kung ang pamilihang pribado ay maaari talaga ...

                                               

Marginal utility

In ekonomika, ang marginal utility ng isang good o serbisyo ay nakukuha mula sa pagtaas, o pagkawala mula sa pagbaba, sa paggamit ng ganoong good o serbisyo. Depende kung anong teorya o konsepto ng utility ang gagamitin, ang interpretasyon ng marginal utility ay maaaring maging makabuluhan o hindi makabuluhan sa pagtalakay sa konsepto ng ekonomika. Inilarawan ng mga ekonomista ang utility bilang isang bagay na maaaring masukat at ito ay nakaapekto sa pag-unlad at pagtanggap ng teorya ng marginal utility. Ang mga makabagong na teorya ng ekonomika ay madalas iniiba ang interpretasyon tungkol ...

                                               

Ekonomiks na pangkaunlaran

Ang ekonomiks na pangkaunlaran o ekonomiks na pampag-unlad ay isang sangay ng larangan ng ekonomika na humaharap sa mga aspetong pang-ekonomiya ng proseso ng kaunlaran sa mga bansang mababa ang kita. Hindi lamang ito nakatuon sa mga paraan ng pagtataguyod ng paglago ng ekonomiya at pagbabagong pangkayarian subalit gayundin sa pagpapainam ng potensiyal para sa masa ng populasyon, halimbawa na ang sa pamamagitan ng mga kalagayan ng kalusugan, edukasyon at pook ng hanapbuhay, sa pamamagitan man ng mga pinagmumulang publiko o pribado. Kasangkot sa ekonomiks na pangkaunlaran ang paglikha ng mga ...

                                               

Arbitrahe

Sa ekonomika at pananalapi, ang arbitrahe ay ang pagsasanay ng pagkuha ng pakinabang sa isang pagkakaiba sa presyo sa pagitan ng isa o higit pa na merkado: tinatamaan ang isang pagsasama ng tugmang mga kasunduan na binibigayan ng kapital sa sandali ng kawalan ng timbang, ang kita na siyang pagkakaiba ng mga presyo ng merkado. Kapag ginagamit ng akademiko, ang arbitrahe ay isang transaksyon na kinakasangkutan ng negatibong pag-agos ng salapi sa kahit anong probababilistiko o panandaliang katayuan at isang positibong agos ng salapi na nasa isa o higit pa na katayuan; sa payak na pananalita, ...

                                               

Ekonomikang matematikal

Ang ekonomiks na pangsipnayan o ekonomiks na pangmatematika ay ang paglalapat ng mga paraang pangmatematika upang kumatawan ng mga teoriyang pang-ekonomiya at suriin ang mga suliraning hinaharap sa ekonomiks. Nagpapahintulot ito ng pormulasyon at paghango ng susing mga ugnayan sa isang teoriya na mayroong linaw, pagkapanglahatan, kahigpitan, kapayakan. Ayon sa nakaugalian, ang nilalapat na mga paraan ay tumutukoy sa mga lampas sa payak na heometriya, katulad ng kalkulong diperensiyal at integral, mga diperensiya at mga ekwasyong diperensiyal, alhebra ng matris, at pagpoprogramang pangmatem ...

                                               

Ekonomiks na eksperimental

Ang ekonomiks na eksperimental ay ang aplikasyon o paglalapat ng mga pamamaraang eksperimental upang pag-aralan ang mga tanong na ekonomiko. Ang datos na ekonomiko na tinitipon sa mga eksperimentao ay ginagamit upang tantiyahin ang sukat ng epekto, subukin ang balidad ng mga teoriyang ekonomiko at liwanagin ang mga mekanismo ng pamilihan. Ang mga eksperimentong ekonomiko ay karaniwang gumagamit ng salapi upang bigyang motibasyon ang mga paksa upang gayahin ang mga tunay na daigdig na mga pabuya. Ang mga eksperimento ay ginagamit upang makatulong sa pag-unawa kung paano at bakit ang mga pam ...

                                               

Elastisidad (ekonomika)

Ang elastisidad sa ekonomika ay isang sukat ng pagkasensitibo ng isang nagbabago isa pa. Ito ay numero na nagsasabi ng pagbabago sa porsiyento na mangyayari sa isang nagbabago sa pagtugon nito sa isang porsiyentong dagdag ng isa pang nagbabago. Sa mas madaling salita, ang pagkaelastiko ng isang bagay ay ang kanyang kakayahang tumugon sa dalang pagbabago ng isa pang bagay. Ang mga kikita dito ay ang abilidad ng isang nagbabago na maapektuhan ang isa pang nagbabgo. Kadalasan, ang elastisidad ay sumusukat sa pagiging sensitibo ng isang nagbabgo sa pagbabago ng presyo. Sa pampresyong elastisid ...

                                               

Marc Fleurbaey

Marc Fleurbaey, ipinanganak sa Oktubre 11, 1961 sa Mesnil-Raoul, ay isang Pranses ekonomista dalubhasa sa ekonomiya ng kagalingan at normatibong ekonomiya. Ang mananaliksik at guro mula noong 1994 sa France, sa United Kingdom at sa Estados Unidos, siya ay si Robert E. Kuenne Propesor ng Economics at Public Affairs sa Princeton University mula pa noong 2011. Nagtaglay din siya ng Chair sa Economics of Wellbeing sa College of World Studies. Siya ay isang direktor ng National Institute of Statistics at Economic Studies mula 1986 hanggang 1994.

                                               

Gulat ng suplay

Sa ekonomika, ang gulat ng suplay ang pangyayari na biglaang nagbabago ng presyo ng kalaka o serbisyo. Ito ay maaaring sanhi ng biglaang pagtaas o pagbawas ng suplay ng isang partikular na kalakal. Ang biglaang pagbabagong ito ay umaapekto sa presyo ng ekwilibriyum. Ang isang negatibong gulat ng suplay na isang biglaang pagbawas ng suplay ay magtataas ng mga presyo at maglilipat ng kurba ng kabuuang suplay sa kaliwa. Ang isang negatibong gulat ng suplay ay maaaring magresulta ng stagplasyon sanhi ng pinagsamang pagtaas ng mga presyo at pagbagsak ng output. Ang isang positibong gulat ng sup ...

                                               

Halaga (ekonomika)

Ang halagang ekonomiko ay ang sukat ng pakinabang na nakukuha sa pamamagitan ng isang good o serbisyo para sa isang ekonomikong ahensiya. Pangkalahatang itong sinusukat na may kauukulan sa mga yunit ng pananalapi, at sa gayon, ang interpretasyon ay "ano ang pinakamataas na halaga ng salapi sa isang partikular na aktor na payag at may kakayahang magbayad para sa produkto o serbisyo"? Tandaan na ang halagang ekonomiko ay hindi katulad ng presyo sa merkado o halaga sa merkado. Kung ang mamimili ay payag na bumili ng isang produkto, pinapahiwatig nito na nagtatalaga ang parokyano ng isang mas ...

                                               

Modelong Heckscher-Ohlin

Ang modelong Heckscher–Ohlin ay isang pangkahalatang ekwilibriyo na pangmatematikang modelo ng internasyunal na kalakalan, na ginawa nina Eli Heckscher at Bertil Ohlin sa Paaralan ng Ekonomika sa Stockholm. Binubuo ito mula sa teoriya ni David Ricardo na kompartibong pakinabang sa pamamagitan ng prediksyon ng mga huwaran sa komersyo at produksyon batay sa kadahilanang pagkakaloob ng isang rehiyong nakikipagkalakalan. Pangunahing sinasabi ng modelo na ang mga bansa nagluluwas ng produkto na ginagamit ang kanilang sagana at murang kadahilanan ng produksyon, at nag-aangkat ng mga produkto na ...

                                               

Monopolistikong kompetensiya

Ang monopolistikong kompetensiya ay isang uri ng di-perpektong kompetensiya na kung saan ang mga maraming prodyuser ay nagbebenta ng mga produkto na makikilala ang pagkakaiba mula sa iba pa at sa gayon di-perpektong pamalit. Sa monopolistikong kompetensiya, kinukuha ng isang kompanya ang presyong binayad ng kanilang mga kalaban bilang nakatakda at hindi pinapansin ang sariling presyo sa presyo ng ibang kompanya. Sa pagkakaroon ng pamahalaang pumipigil, nasa kategoryang monopolyong ginawaran ng pamahalaan ang mga ganitong monopolistikong kompetensya. Hindi tulad ng perpektong kompetensiya, ...

                                               

Patubo

Ang interest o patong ay isang bayad sa mga hiniram na assets. Ito ay ang presyo para sa paggamit nang utang, o ang pera na nalikom nang pera na idineposito. Ang mga assets na inilaan na may patong ay kabilang ang pera, shares, consumer goods sa paraan nang hire purchases, major assets tulad nang mga eroplano, at kabilang narin ang mga pabrika na naka finance lease. Ang patong ay kinakalkula ukol sa halaga nang assets sa parehong kaparaanan tulad nang pera. Ang patong ay makikitaan natin bilang isang" renta ng pera”. Nangangahulugang isang kompensasyon na binayaran ng nanghiram sa nagpahir ...

                                               

Presyo

Sa pangkaraniwang gamit, ang presyo ay ang halaga ng bayad o kompensasyon na binibigay ng isang partido isa pang partido upang makakuha ng produkto o serbisyo. Sa mga makabagong ekonomiya, hinahayag ang presyo sa mga yunit ng ilang uri ng pananalapi.

                                               

Rentang ekonomiko

Ang rentang ekonomiko ang bahagi ng kitang ibinabayad sa isang sanhi ng produksiyon na labis sa gastos ng oportunidad nito o sa kailangan upang panatilihin ang paggamit nito sa kasalukuyang paggamit nito. Ang rentang ekonomiya ang positibong pagkakaiba sa pagitan ng aktuwal na ibinayad sa sanhi ng produksiyon at kabayarang inaasahan ng may-ari nito dahil sa pagiging eksklusibo o kakulangan nito. Ito ay lumilitaw dahil sa hindi perpektong pamilihan. Ito ay walang kaugnayan o hindi dapat ikalito sa katagang renta o upa na kabayaran sa temporaryong paggamit isang kalakal o ari-arian.

                                               

Seguro

Nakaturo papunta rito ang mga salitang "siguro" at "sigurado" o ibang pang katulad at kahalintulad ng mga salitang ito. Para sa may kahulugang may kaugnayan sa paniniyak o pagtitiyak, tingnan ang Katiyakan. Ang seguro ay isang kataga sa batas at sa ekonomika. Isa itong bagay na binibili ng mga tao upang maprutektahan ang kanilang mga sarili magmula sa pagkawala ng pera. Ang mga tao na bumibili ng seguro ay nagbabagay ng tinatawag na isang premium o prima at nangangakong mag-iingat. Bilang kapalit nito, kapag mayroong nangyaring masama sa isang tao o bagay na nakaseguro, ang kompanyang nagb ...

                                               

Superior good

Ang mga superior good ay bumubuo sa isang mas malaking proporsyon ng pagkonsumo habang tumataas ang kita. Ang ganoong good ay kinakailangang may dalawang ekonomikang katangian: hindi sapat at mataas ang halaga. Ang pagiging hindi sapat ng paninda o good ay maaring likas o di-likas; bagaman, sa pangkalahatang populasyon ay kailangang kilalanin ang good na natatangi bilang mas "mabuti." Ang pagkakaroon ng ganoong good ay kadalasang nagpapahiwatig ng pagiging mahusay sa kakayahan at kadalasang kasama ang prestihiyo. Ang elastisidad sa kita ng isang superior good ay higit isa sa kahulugan sapa ...

                                               

Teorya ng dependensiya

Ang teoryang dependensya ay ang paniniwala na ang pinagkukunang-yaman ay dumadaloy mula sa "silid" ng nasa mahihirap na kalagayan tungo sa "sentro" ng mayayamang estado, kung saan ang kapalit ng pag-unlad ay ang paghirap ng isa. Ito ay sentral na argumento ng teoryang dependensya na ang mahihirap na estado ay pinagkaitan at ang mayayaman ay pinagkalooban sa paraan kung paano isinama ang mahihirap sa "pamamalakad ng mundo." Ang teorya ay umusbong bilang isang reaksyon sa teoryang modernisasyon, isang naunang teorya ng pag-unlad kung saan ang lahat ng lipunan ay umuunlad sa pamamagitan ng ma ...

                                               

Distribusyon (ekonomika)

Sa ekonomika, ang distribusyon o pamamahagi ay ang paraan na ang kabuuang kinalabasan, kita o yaman ay pinapamahagi sa mga indibiduwal o sa mga sanhi ng produksyon. Sa pangkalahatang teorya at ang mga akawnt ng pambansang kita at produkto, ang bawat yunit ng kinalabasan ay tumutugma sa isang yunit ng kita. Ang isang gamit ng pambansang akawnt ay para iuri ang mga kitang sanhi at pagsukat ng kanilang kanya-kanyang bahagi, katulad sa pambansang kita.

Araw ng Paggawa
                                               

Araw ng Paggawa

Ang Araw ng Manggagawa ay taunang pista na pinagdidiriwang ang pang-ekonomika at panlipunang nagawa ng mga manggagawa. Nagsimula ang Araw ng Paggawa sa mga kilusang unyon, partikular ang "walong-oras na araw" na kilusan, na sinusulong ang walong oras para sa trabaho, walong oras para sa libangan, at walong oras para sa pahinga. Sa Pilipinas, ipinagdiriwang ito tuwing Mayo 1.

                                               

Nasyonalisasyon

Ang Nasyonalisasyon ang proseso ng pagkuha ng pamahalaan o gobyerno ng isang pribadong kompanya o industriya at gawing pag-aari ng pamahalaan. Ang nasyonalisasyon ay maaaring mangyari nang may kompensasyon o wala sa mga dating may ari ng mga negosyong ito. Ito ay karaniwang nangyayari sa mga umuunlad na bansa upang palawakin ang mga mapagkukunang ekonomiko at kapangyarihan ng pamahalaan. Ang kabaligtaran nito ang pribatisasyon o pagsasapribado.

Pagkonsumo
                                               

Pagkonsumo

Ang pagkonsumo o paggamit o paggastos ay isang pangunahing konsepto ng ekonomika at pinag-aaralan din sa maraming larangan ng araling panlipunan. Partikular na interesado ang mga ekonomista sa kaugnayan ng paggastos at kita na nakamodelo sa punsyon ng pagkonsumo. Ang punsyon ng pagkonsumo consumption function ay isang punsyong pang-matematika na pinapaliwanag ang paggastos ng mamimili sa pamamagitan ng mga tiyak na dahilan nito, katulad ng kita o yamang naipon.

                                               

Unyon ng mga manggagawa

Ang unyon ng manggagawa ay isang organisasyon, samahan, o pangkat ng mga manggagawa na nagsasama-sama upang makapagkamit ng mas mainam na mga sahod, mga oras ng pagtatrabaho, mga benepisyo, at mga kalagayang panghanapbuhay. Ang mga kasapi sa unyo at mga tagapagtangkilik nito ay umaangkin na kailangan sila dahil sa ang mga taong nagpapatakbo ng mga kompanya ay nagnanais na makapagbayad ayon sa pinakamababang halaga hanggat maaari.