Back

ⓘ Lingguwistika - Lingguwistika, Lingguwistikang sinkroniko, Antropolohiyang lingguwistika, Parsing, Araling Ingles, Pilolohiya, Kognisyon, Simbolismo ng tunog ..




                                               

Lingguwistika

Ang lingguwistika ang pag-aaral sa wika ng tao at tinatawag na isang dalubwika ang mga dalubhasa dito. Maaaring isadiwa ang pag-aaral ng linguistika sa tatlong malalaking aksis, isinisalarawan ang kanyang mga dulo ng sumusunod:

                                               

Lingguwistikang sinkroniko

Sa larangan ng lingguwistika, ang sinkronikong analisis na tinatawag ding sinkronikong lingguwistika ay isang pag-aaral na tumatanaw sa kababalaghang lingguwistika sa iisang tuldok lamang ng panahon, karaniwan na ang nasa kasalukuyan, bagaman maaari rin ang isang pagsusuring sinkroniko ng isang porma o anyo ng wikang makasaysayan. Maaari itong ipagkaiba mula sa diyakronika, na sumasaalang-alang sa isang penomena ayon sa mga pag-unlad sa paglipas ng panahon. Ang analisis na diyakroniko ay ang panguniahing pinagtutuonan ng lingguwistikang pangkasaysayan; ang karamihan ng ibang mga sangay ng ...

                                               

Antropolohiyang lingguwistika

Ang antropolohiyang lingguwistiko o antropolohiyang lingguwistika ay ang interdisiplinaryong pag-aaral sa kung paano nakakaimpluwensiya ang wika sa buhay na panlipunan o pakikisalamuha. Isa itong sangay ng antropolohiya na nagmula sa pagpupunyagi na maitala o maidokumento ang nanganganiba na mga wika, at lumawig sa loob ng huling 100 mga taon upang saklawan ang halos anumang aspekto ng kayarian ng wika at paggamit ng wika. Ang antropolohiyang lingguwistiko ay gumagalugad sa kung paano nahuhubog ng wika ang komunikasyon, kung paano nabubuo ang pagkakakilanlan na panglipunan at pagkakasapi s ...

                                               

Parsing

Ang parsing o pagsuri ng salita ay ang proseso ng pagsuri ng isang string ng mga simbolo, sa likas na wika o sa mga wikang pamprograma, na sumusunod sa mga alituntunin ng isang pormal na balarila. Nagmula ang katawagang parsing mula sa Latin na pars, na nangangahulugang bahagi ng pananalita. Ang parsing may kaunting kaibahan sa kahulugan sa ibat-ibang sangay ng lingguwistika at ng agham pangkompyuter. Ang tradisyunal na pagpa- parse ng isang pangungusap ay kalimitang ginagawa bilang isang pamamaraan ng pag-intindi sa eksaktong kahulugan ng isang pangungusap, na may tulong galing sa mga apa ...

                                               

Araling Ingles

Ang araling Ingles ay isang disiplinang pang-akademiya na kinabibilangan ng pag-aaral sa mga panitikan na nasa wikang Ingles, lingguwistikang Ingles, at sosyolingguwistikang Ingles. Pangkaraniwan sa mga kagawarang pang-akademiya ng "Ingles" o "araling Ingles" na ibilang ang mga iskolar ng wikang Ingles, panitikang Ingles, araling makapook natatangi na ang araling Amerikano, teatro, araling pangkasarian/araling etniko, midyang dihital/paglalathalang elektroniko, araling pampelikula/araling pangmidya, retoriko at pilosopiya/etimolohiya, at sari-saring mga kurso sa sining na liberal at aralin ...

                                               

Pilolohiya

Ang Pilolohiya o Palawikaan ay ang pag-aaral ng wika sa oral at nakasulat na mga mapagkukunang makasaysayan; ito ay ang interseksiyon ng tekstuwal na kritisismo, kritika sa panitikan, kasaysayan, at linggwistika. Ang Pilolohiya ay mas karaniwang tinukoy bilang pag-aaral ng mga teksto ng pampanitikan pati na rin ang oral at nakasulat na talaan, ang pagtatatag ng kanilang pagiging tunay at kanilang orihinal na anyo, at ang pagpapasiya ng kanilang kahulugan. Ang isang tao na nagtaguyod sa ganitong uri ng pag-aaral ay kilala bilang isang pilolohista. Sa mas matandang paggamit, lalo na sa Briti ...

                                               

Kognisyon

Sa agham, ang pagkaalam o kognisyon ng kaalaman ay isang pangkat ng mga prosesong pang-isipan na kinabibilangan ng pagpansin, alaala, ang paglikha at pag-unawa ng wika, pagkatuto, pangangatwiran, paglutas ng suliranin, at pagpapasya. Sari-saring mga disiplina, katulad ng sikolohiya, pilosopiya, lingguwistika, agham, at agham na pangkompyuter ang nag-aaral ng kognisyon. Subalit, ang paggamit ng kataga ay nagkakaiba-iba sa kahabaan ng mga disiplina; halimbawa, sa sikolohiya at sa agham na kognitibo, ang "kognisyon" ay karaniwang tumutukoy sa pananaw na isang proseso ng kabatiran ng mga tungk ...

                                               

Simbolismo ng tunog

Sa lingguwistika, ang simbolismo ng tunog ay ang ideya na ang mga tunong ng boses o phoneme ay nagbibigay kahulugan sa sarili nito. Ayon sa teoryang ito, mayroong natural na relasyon ang tunog ng salita at ang ibig sabihin ng isang salita. Nakatutulong ang simbolismo ng tunog sa pagiging mas epektibo ng mga tula. Mayroong ibat ibang estilo na ginagamit ng mga manunulat sa kanilang mga tula. Kabilang sa mga ito ay ang onomatopoeia, consonance at assonance.

                                               

Lingguwistikang pang-antropolohiya

Ang lingguwistikang pang-antropolohiya o lingguwistikang antropolohikal ay ang pag-aaral ng ugnayan na nasa pagitan ng wika at kultura at ang ugnayan sa pagitan ng biyolohiyang pantao, pagtalos at wika. Malakas nitong napapatungan ang larangan ng antropolohiyang lingguwistika, na sangay ng antropolohiya na nagsasagawa ng pag-aaral ng mga tao sa pamamagitan ng mga wikang ginagamit nila. Anumang ang maging tawag sa larangang ito, ang larangan ay nagkaroon ng isang malaking impluwensiya sa mga pag-aaral ng mga pook na katulad ng persepsiyong biswal at demokrasyang biyorehiyonal, na kapwa naka ...

                                               

Noam Chomsky

Si Avram Noam Chomsky ay isang Amerikanong lingguwista, pilosopo, cognitive scientist, historyador, at social critic. Minsan inilalarawan bilang "ama ng modernong lingguwistika", si Chomsky ay isa ring pangunahing pigura sa analytic philosophy at isa sa mga tagapagtatag ng sangay ng cognitive science. Sabay nilang hawak ang posisyong Institute Propesor Emeritus sa Massachusetts Institute of Technology at pinagpipitagan propesor sa University of Arizona, at siya rin ang may-akda ng higit sa 100 aklat sa ibat ibang paksa tulad ng lingguwistika, digmaan, politika, at mass media. Ang kanyang i ...

                                               

Awstronesyong pagkakahanay

Ang Austronesian alignment, karaniwang kilala bilang sistema ng tinig ng Pilipinas na uri, ay isang tipikal na di pangkaraniwang uri ng morphosyntactic alignment kung saan ang "isang argument ay maaaring markahan bilang pagkakaroon ng isang espesyal na relasyon sa pandiwa ". Ang espesyal na relasyon ay nagpapakita ng sarili bilang isang boses na affix sa pandiwa na tumutugma sa isang pangngalan sa loob ng parehong sugnay na minarkahan para sa isang partikular na grammatical case o natagpuan sa isang pribadong posisyon ng istruktura sa loob ng sugnay o pareho. Ang Austronesian alignment ay ...

                                               

Critical discourse analysis

Ang critical discourse analysis ay nakatuon sa pagkaka-ugnay ng wika, lipunan, at kapangyarihan. Tulad ng ibang teorya patungkol sa diskurso, and CDA ay nagaaral ng mga tunay na halimbawa ng pakikipag-usap ng mga tao gamit ang wika. Sa kabilang banda, ang kaibahan ng CDA sa ibang mga pag-aaral ng diskurso ay ang pagtingin sa kapangyarihan at panlipunang relasyon na sumasaklaw sa dalawang tao sa pakipagpalitan ng usapan. Maraming mga dalubhasa ang nagbigay ng iba’t ibang depensiyon para sa CDA. Para kay Norman Fairclough, ito ang depenisyon ng CDA na nasa wikang Ingles: Critical discourse A ...

                                               

Diptonggo

Ang diptonggo ay patinig na sinusundan ng malapatinig na w at y. Ito ay tumutukoy sa pinagsamang tunog ng isang patinig a,e,i,o,u at isang malapatinig w,y sa loob ng isang pantig. Ngunit kapag ang /y/ o /w/ ay napapagitan sa dalawang patinig, ito ay napapasama na sa sumusunod na patinig, kaya’t hindi na maituturing na diptonggo. Ang" iw”, halimbawa, sa" aliw” ay diptonggo. Ngunit sa" aliwan” ay hindi na ito maituturing na isang diptonggo sapagkat ang" w” ay napagitan na sa dalawang patinig. Ang magiging pagpapantig sa" aliwan” ay a-li-wan at hindi a-liw-an. Narito ang ilang halimbawa ng di ...

                                               

Estilistika (panitikan)

Ang estilistika o estaylistika ay isang sangay ng linggwistika na may kinalaman sa agham o pag-aaral ng literatura sa pamamagitan ng pagsusuri sa mismong teksto ng isang nasulat na akda. Sa pamamagitan ng masusing pagsusuri sa teksto gamit ang mga sangay na linggwistika tulad ng ponolohiya, morpolohiya atbp., maaring ipakita kung anong tipong istilo ang naipapaloob sa pagsulat ng isang manunulat at kung anong ideolohiya ang ipinapalabas sa teksto. Madalas na ginagamit ang estaylistika sa pagsusuri ng mga pampanitikang akda, bagaman ginagamit din ito sa mga realista o mga hindi kathang-isip ...

                                               

Ghilad Zuckermann

Ghilad Zuckermann ay isang dalubwika at revivalist na gumagana sa makipag-ugnay sa aghamwika, leksikolohiya at ang pag-aaral ng wika, kultura at pagkakakilanlan. Zuckermann ay propesor ng Lingguwistika at mga Endangered na Wika sa Unibersidad ng Adelaide, Australia.

                                               

Idyoma

Para sa ibang gamit, tingnan ang Sawikain paglilinaw. Ang isang sawikain o idyoma ay isang pagpapahayag na ang kahulugan ay hindi komposisyunal - sa ibang salita, hindi binubuo ng tumpak na kahulugan ang mga kanya-kanyang salita na nabuo. Ito ay di-tuwirang pagbibigay kahulugan at pagpapakita ng kaisipan at kaugalian ng isang lugar.

                                               

Morpolohiya (lingguwistika)

Ang morpolohiya ay ang sangay ng linggwistika na nag-aaral ng morpema o ang pinakamaliit na yunit ng tunog na may kahuluguhan. Pinag-aaralan dito ang sistema ng pagsasalansan ng mga morpema upang makabuo ng salita na may payak o kumplikadong kahulugan. Ang mga morpema ay maaaring isang buong salita, panlapi, artikulo, o metalinggwistikal na yunit ng kahulugan tulad ng intonasyon at stress o diin.

                                               

Natatanging katangian

Ang Natatanging katangian ay isang pamamaraan sa pagsuri ng mga katangiang ponolohikal ng mga indibidwal na tunog ng panalita ng mga wika ng mundo. Galing ito sa librong The Sound Pattern of English, na naging makasaysayan sa pagsulong sa pag-aaral ng ponolohiya. Isinulat ito nina Noam Chomsky at Morris Halle bilang tugon sa kakulangan ng Jakobsonian na pamamaraan ng pagsuri sa ponolohikal na katangian ng mga wika. Sa pamamaraan ng pagsuri gamit ang Distinctive Features, nailalarawan ang mga tunog ng panalita sa pamamagitan ng pagbigay ng halagang positibo + o negatibo - sa mga partikular ...

                                               

Plosibo

Ang plosibo, plowsib o pigil ay isang paraan ng artikulasyon o pagbikas ng tunog. May mga tunog na nalilikha sa pamamagitan ng pagpigil ng daloy ng hangin sa mula sa baga hanggang bibig sa tulong ng mga bahagi ng bibig. Ang mga karaniwang tunog na plosibo o pigil sa mga wika sa Pilipinas ay ang tunog na mga /p, /b, /t, /d, /k/ at /g/. Ang mga nasabing tunog ay maaaring i-grupo ayon sa katangian nilang plosibo o pigil. Ang mga tunog na ito ay maaari pang hatiin sa tatlong grupo ayon sa punto ng artikulasyon o pagbikas. Ang mga tunog na /p/ at /b/ ay mga tunog na plosibo o pigil na" bilabial ...

                                               

Ponolohiya

Ang ponolohiya o palatunugan ay sangay ng lingguwistika na nag-aaral ng mga tunog o ponema ng isang wika, ang pagkukumpara ng mga ito sa mga tunog ng iba pang wika at ang sistema ng paggamit ng mga tunog na ito upang makabuo ng yunit ng tunog na may kahulugan.

                                               

Romanisasyon

Ang romanisasyon o latinisasyon sa palawikaan ay ang paraan ng pagsasalin ng isang salita sa Alpabetong Latin, kung saan ang wikang pinagmula ng salitang iyon ay gumagamit ng ibang pamamaraan ng pagsusulat. Ang lathalaing ito na tungkol sa Wika ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.

                                               

Wikang artipisyal

Ang wikang artipisyal ay mga wika o lengguwaheng inimbento. Ilang halimbawa ang Esperanto, Lojban, Interlingua, Klingon, Toki Pona, Lingua Franca Nova, at Vling. Sa Ingles, ang kalimitang tawag dito ay conlang, mula sa constructed language. Puwede rin sa tawagin ito sa Ingles bilang artificial language, planned language, model language o invented language o iba pa. Kung minsan, sa Ingles, ginagamit ang auxlang, mula sa auxiliary language ; ito ay partikular na conlang na para gamitin sa internasyunal na komunikasyon. Ang taliwas ng conlang ay ang natlang o natural language, ang wikang lika ...

                                               

Pragmatiks

Ang pragmatiks o pragmatika ay isang kabahaging larangan ng lingguwistika na nag-aaral ng mga paraan kung paano nakapag-aambag ang konteksto sa pagbibigay ng kahulugan sa wika o salita. Isa itong sangay ng semiotika o semantikang tumatalakay sa ugnayan ng mga ipinapakitang senyales o paraan ng paghahayag, at pati na ng mga taong gumagamit nito.

Analogy
                                               

Analogy

Ang analogy ay ang pagsusuri at paghahambing ng dalawang bagay na magkaugnay, magkapareho, magkatumbas, o may katangiang maaaring pagtularin. Tinatawag din itong korespondensya.

                                               

Aryan

Sa kasalukuyang akademya, ang katawagang Aryan ay napalitan na sa karamihan ng mga kaso ng katawagang "Indo-Iranian" at "Indo-Europeo", at sa ngayon, ang "Aryan" ay kadalaspoopang limitado sa kanyang pagpapakita sa katawagang "Indo-Aryan" para sa mga wikang Indiyano at kanilang mga tagapagsalita.

Michael Everson
                                               

Michael Everson

Si Michael Everson ay isang Amerikanong lingwista, script encoder, typesetter, taga-disenyo ng estilo ng titik, at tagapaglathala. Siya ay tagapagtakbo ng isang kompanya na Evertype, na nagpagawa siya ng mahigit 100 aklat noong 2006. Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.